ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ

Invasive-Cancer-CellΟ καρκίνος είναι μια πολυσύνθετη διαδικασία που εξελίσσεται σε κυτταρικό επίπεδο. Τα καρκινικά κύτταρα πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα και δημιουργούν τον όγκο. Ακόμη και σήμερα δεν γνωρίζουμε επακριβώς τους μηχανισμούς εκείνους που μετατρέπουν ένα φυσιολογικό κύτταρο σε κακοήθη. Τελευταία η μοριακή βιολογία προσπαθεί να δώσει απαντήσεις σε μοριακό επίπεδο με την ανεύρεση μεταλλάξεων στα γονίδια.

Η Ογκολογία είναι ο τομέας της ιατρικής που ασχολείται με τη μελέτη, τη διάγνωση και τη θεραπεία των νεοπλασματικών νόσων στον άνθρωπο. Διακρίνεται στην Παθολογία των όγκων, την Ακτινοθεραπευτική Ογκολογία και τη Χειρουργική Ογκολογία. Έχει υπολογιστεί ότι 55% των ασθενών με κακοήθη νεοπλασματική νόσο χειρουργούνται, 30% ακτινοβολούνται και 15 – 20 % λαμβάνουν χημειοθεραπεία.

Ογκολόγοι είναι οι εξειδικευμένοι γιατροί που περιθάλπτουν τους  ασθενείς με κακοήθεις όγκους. Σ’ αυτούς συγκαταλέγονται οι Χειρουργοί – Ογκολόγοι, οι Παθολόγοι – Ογκολόγοι και οι Ακτινοθεραπευτές.

Η πιο σωστή και αποτελεσματική αντιμετώπιση οποιουδήποτε όγκου επιτυγχάνεται με την συνεργασία όλων των ειδικοτήτων της Ογκολογίας. Μόνο τότε ο ασθενής με καρκίνο θα τύχει ιδανικής αντιμετώπισης και θα έχει τα καλύτερα αποτελέσματα. Η συνεργασία αυτή αποτελεί το ογκολογικό συμβούλιο.

Οι Παθολόγοι – Ογκολόγοι είναι υπεύθυνοι για τη φαρμακευτική θεραπεία του καρκίνου. Ο τομέας της φαρμακολογίας προσφέρει αδιάκοπα νέα καινοτόμα φάρμακα, που χορηγούνται με στόχο να καταστρέψουν τα καρκινικά κύτταρα που κυκλοφορούν στο αίμα, πριν αυτά καταφέρουν να εγκατασταθούν σε άλλο όργανο και να δημιουργήσουν μεταστάσεις.

Oι Ακτινοθεραπευτές είναι αρμόδιοι για την τοπική θεραπεία των όγκων με ακτινοβολία. Με τις νέες τεχνολογίες και την τρισδιάστατη απεικόνιση, η  ακτινοβολία εστιάζεται με ακρίβεια σε μία ανατομική περιοχή που βρίσκεται ο όγκος, χωρίς να βλάπτει τα γύρω υγιή όργανα.

Είναι γνωστό ότι η κλασσική χειρουργική από πάντα αποτελούσε τον ακρογωνιαίο λίθο στην αντιμετώπιση του καρκίνου. Οι χειρουργοί που εξειδικεύονται και ασχολούνται με τη χειρουργική θεραπεία του καρκίνου, αναγνωρίζονται ως Χειρουργοί – Ογκολόγοι. Έτσι δημιουργήθηκε η υποειδικότητα της Χειρουργικής Ογκολογίας, η οποία κατέχει κυρίαρχο και πρωτεύοντα ρόλο στη θεραπεία του καρκίνου. Αυτή στοχεύει στην (en block) ριζική αφαίρεση του πρωτοπαθούς όγκου επί υγιών ορίων μαζί με τους γειτονικούς ιστούς, που προσκολλούνται στον πρωτοπαθή όγκο.

Οι καρκινικοί όγκοι στην αρχή είναι εντοπισμένοι και αργότερα διηθούν τους γειτονικούς ιστούς και συνάμα δημιουργούν απομακρυσμένες μεταστάσεις. Όταν ο όγκος είναι ακόμα εντοπισμένος, μπορεί να γίνει ριζική χειρουργική αφαίρεση, με μεγάλη πιθανότητα πλήρους ίασης του ασθενούς. Η ριζική χειρουργική επέμβαση είναι η πιο αποτελεσματική θεραπεία και η πιο καθοριστική για την πορεία του ασθενή.

Πέρα από τη ριζική χειρουργική θεραπεία του καρκίνου, στον ογκολογικό ασθενή εφαρμόζονται και άλλα είδη, κυρίως παρηγορητικών, χειρουργικών επεμβάσεων. Οι σπουδαιότερες από αυτές είναι οι εξής:

  1. Ριζική χειρουργική θεραπεία
  2. Εγχείρηση με στόχο να μειωθεί ο καρκινικός κυτταρικός πληθυσμός (ογκομειωτική επέμβαση).
  3. Χειρουργική αφαίρεση μεταστάσεων (π.χ. ήπαρ)
  4. Χειρουργική αντιμετώπιση επειγουσών ογκολογικών καταστάσεων.
  5. Ανακουφιστικές χειρουργικές επεμβάσεις.
  6. Επανορθωτικές επεμβάσεις (αποκατάσταση)
  7. Προληπτικές επεμβάσεις (π.χ. αφαίρεση μαστού σε ασθενείς υψηλού κινδύνου)

Η ριζική αφαίρεση του όγκου και η συναφαίρεση των συστοίχων λεμφαδένων είναι τα δύο πιο σπουδαία αξιώματα της χειρουργικής ογκολογίας. Η συναφαίρεση των λεμφαδένων είναι απαραίτητη διότι:

  1. Δύσκολα αντιμετωπίζονται με άλλη μέθοδο πλην της χειρουργικής
  2. Χρησιμεύουν για τη σταδιοποίηση της νόσου
  3. Χρησιμεύουν για την απόφαση της συμπληρωματικής θεραπείας.

breast-cancer-ribbonΟι καταιγιστικές εξελίξεις της χειρουργικής και τα επιτεύγματα της βιοϊατρικής τεχνολογίας, άλλαξαν ριζικά την αντίληψη για την χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου. Σύγχρονες διαγνωστικές μεθοδολογίες, ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές, μέθοδοι μοριακής βιολογίας, γενετικής, ανοσολογίας, καινοτόμα φάρμακα και νέες θεραπευτικές στρατηγικές, συνθέτουν πλέον το τοπίο της σύγχρονης ογκολογικής χειρουργικής σκέψης και πράξης.

Το ζητούμενο είναι η ίαση ή η παράταση του χρόνου επιβίωσης με τις λιγότερες υποτροπές της νόσου και την καλύτερη ποιότητα ζωής των ασθενών. Αρχίσαμε λοιπόν να στοχεύουμε στο καλύτερο δυνατό ογκολογικό αποτέλεσμα, με το λιγότερο δυνατό τραύμα. Έτσι μπήκε στην κλινική πράξη η Ελάχιστα Τραυματική Χειρουργική, η οποία επιτυγχάνει το ίδιο ή και καλύτερο ακόμα ογκολογικό αποτέλεσμα, με το ελάχιστο χειρουργικό τραύμα.

Δικαιολογημένα το ενδιαφέρον όσων ασχολούνται με την Ογκολογία στράφηκε στην πρώιμη διάγνωση του καρκίνου. Έχει πλέον αναγνωριστεί ότι όσο νωρίτερα διαγιγνώσκεται μια κακοήθεια τόσο πιο εύκολα και αποτελεσματικά   θεραπεύεται. Η ενδοσκόπηση  αποτέλεσε την αιχμή του δόρατος  προς την κατεύθυνση αυτή. Παράλληλα, οι νέες τεχνικές απεικόνισης (CT, MRI, PET SCAN, υπέρηχοι) εξελίχτηκαν σε απίστευτο βαθμό και πετυχαίνουν την πρώιμη διάγνωση των νεοπλασματικών νόσων.

Με τη μελέτη του ανθρωπίνου γονιδιώματος ήλθαν στο φως νέες γνώσεις για την αιτιοπαθογένεια του καρκίνου. Για παράδειγμα, η οικογενής πολυποδίαση αποδείχθηκε ότι οφείλεται στο γονίδιο APC, που απομονώθηκε στο χρωμόσωμα 5 στη θέση 21. Οι μεταλλάξεις στο γονίδιο αυτό, δημιουργούν καρκίνο του παχέος εντέρου. Γι’ αυτό γίνεται έγκαιρα αφαίρεση του παχέος εντέρου για πρόληψη εμφάνισης του καρκίνου.