ΠΡΩΚΤΑΛΓΙΑ

knismos1

Τι είναι η πρωκταλγία – ορισμός

Ο πόνος στο τελευταίο τμήμα του παχέος εντέρου ή στην ορθοπρωκτική περιοχή είναι ένα σχετικά κοινό σύμπτωμα που συνήθως το αποκαλούμε πρωκταλγία.

Τις  περισσότερες  φορές  είναι  δύσκολο στον άρρωστο  να καθορίσει  το  ακριβές  σημείο του πόνου, η εντόπιση   του οποίου γίνεται   μετά  από  λεπτομερή  και προσεκτική  εξέταση. Οι  άρρωστοι   περιγράφουν  τον πόνο που είναι   στην περιπρωκτική περιοχή ότι εντοπίζεται  στο  δακτύλιο, αλλά   με το  προσεκτικό  ερωτηματολόγιο, τελικά  φαίνεται  ότι  ο  πόνος  είναι  βαθειά   στο περίνεο  και πάνω  από τον κόκκυγα.

Πολλοί  άρρωστοι επίσης   μπερδεύουν την έννοια  της  λέξης πόνος και  οποιαδήποτε   δυσφορία  υπάρχει  στην  περιπρωκτική  χώρα την χαρακτηρίζουν ως πόνο. Είναι   λοιπόν σημαντικό  να διευκρινιστεί αυτό  καλά, καθώς και να  προσδιοριστεί  χρονικά  η έναρξή του, η διάρκεια, η συχνότητα  εμφάνισης, η περιοδικότητα  και  η σχέση  του με  την αφόδευση.

Ποιες είναι οι αιτίες της πρωκταλγίας

Δυνατός  πόνος στο πρωκτό  συνήθως  προκαλείται  από την οξεία  ραγάδα, ένα   περιπρωκτικό  απόστημα, μια θρομβωμένη αιμορροΐδα,  θρομβωμένες και προσπίπουσες   εσωτερικές  αιμορροΐδες. Σε  όλες  αυτές  τις  παθήσεις, ο πόνος   επιδεινώνεται με την αφόδευση. Ο  πόνος   από   τη θρομβωμένη αιμορροΐδα, είναι  συνεχής και ο άρρωστος  μπορεί  να   περιγράψει   ακριβώς  τη στιγμή  έναρξης,  η οποία  συνήθως   αρχίζει   μετά  από  μία έντονη  προσπάθεια  για αφόδευση  και εκδηλώνεται  με έναν   επώδυνο   και  ψηλαφητό  όζο  στην  περιπρωκτική  χώρα. Η  διάρκειά  του είναι λίγες ημέρες  και υποχωρεί  αυτόματα. Το  οξύ  απόστημα   προκαλεί   διαξιφιστικό  πόνο, σε  μερικές  δε περιπτώσεις  υπάρχει  κάποια  περιοδικότητα  διάρκειας   μερικών εβδομάδων  ή και μηνών. Με  τον τρόπο  αυτό   συμπεριφέρονται  τα  μεσοσφιγκτηριακά   αποστήματα. Εάν  η υποχώρηση  του πόνου συμπέσει   με  έκκριση  πύου από το έντερο ή  την   περιπρωκτική   χώρα,  έχει    ήδη  σχηματισθεί   περιεδρικό  συρίγγιο.

Ο  πόνος  από  τη ραγάδα, μπορεί  να έχει   επίσης   περιοδικότητα, παρουσιάζεται  δε συνήθως   κατά  την  αφόδευση και συνεχίζεται  μερικές  ώρες  μετά. Καμιά   φορά  συνυπάρχει   και μικροαιμορραγία. Οι  απλές χωρίς  επιπλοκές  αιμορροΐδες   σπανιότατα  συνοδεύονται    με  πόνο, ο οποίος  όταν υπάρχει   πρέπει  να  προέρχεται   από  άλλη  αιτία, συνήθως  ραγάδα. Οι  λιγότερο  συχνές  αρρώστιες  όπως  τα οξυτενή  κονδυλώματα, ο  απλός έρπητας, οι εξελκώσεις  της  νόσου  του  Crohn και   ο καρκίνος, μπορεί  να  είναι  επώδυνοι  από τα  έλκη, τη φλεγμονή, τις  δευτεροπαθείς  λοιμώξεις, ή την  διήθηση  των νεύρων.

Τα  μονήρη    έλκη του  ορθού  καμιά  φορά προκαλούν  ένα  βαθύ    επίμονο    νυγμό στο περίνεο  και  περιστασιακά    σοβαρό  πόνο.

Εκτός από το πόνο, άλλα  συμπτώματα  είναι η έντονη   προσπάθεια  για αφόδευση και αποβολή   βλέννας  και αίματος  από  το ορθό. Η  φευγαλέα   κοκκυγοδυνία  είναι  σπάνιο σύμπτωμα   αλλά   τόσο  χαρακτηριστικό  όταν εμφανίζεται   και προκαλείται   από τους  μύες  του πυελικού  εδάφους. Αυτή προσβάλει  το άρρωστο   περιστασιακά  σε  μερικές   εβδομάδες, είναι   διαλείπουσα  και εμφανίζεται   τη νύχτα. Ο  άρρωστος   την περιγράφει  σαν επώδυνο    σπασμό στο βάθος του περινέου, διάρκειας   από μερικά  δευτερόλεπτα  έως  μερικά λεπτά  και  υποχωρεί   αυτόματα. Όταν η διάρκεια  της   παρατείνεται   μπορεί  ο πόνος   να είναι  πάρα  πολύ σοβαρός.

Μερικοί   άρρωστοι  μπορεί  να υποφέρουν   από δυνατό   πόνο  στο δακτύλιο  ή βαθειά  στο περίνεο, χωρίς  εμφανή  αιτία. Καμιά  φορά  η έναρξη  του πόνου   συσχετίζεται   με κάποιο   τραυματισμό  στο περίνεο, π.χ.  μετά  από  μια εγχείρηση  όπως  υστερεκτομή, αιμορροϊδεκτομή  ή  πλάγια   σφιγκτηροτομή. Ο πόνος   μπορεί    να διαρκεί  ώρες, να  επιδεινώνεται  με την αφόδευση, να υπάρχει  για χρόνια   και όταν    είναι   έντονος  να  καταταλαιπωρεί   το   άτομο. Οι άρρωστοι  αυτοί  συχνά   έχουν  ψυχολογικά  προβλήματα και  μπορεί  να  εμφανίζουν το σύνδρομο   του  ευερέθιστου  εντέρου, μπορεί  να έχουν  επίσης   δυσκολίες  στη αφόδευση και να συνυπάρχει  πρόπτωση  του περινέου. Η αιτία   του πόνου  είναι  άγνωστη.

Μια άλλη αιτία που προκαλεί πόνο στο πρωκτό είναι και το σύνδρομο του ανελκτήρα μυ του πρωκτού. Ο πόνος από το σύνδρομο αυτό περιγράφεται σαν ασαφής πόνος ή αίσθημα πίεσης στο κατώτερο τμήμα του ορθού που συχνά επιδεινώνεται από καθιστή ή ξαπλωτή θέση και ανακουφίζεται σε όρθια θέση. Ο πόνος τείνει να επαναλαμβάνεται τακτικά και διαρκεί από ώρες έως και ημέρες.

Η  οπίσθια έλξη του ηβοορθικού μυ αποκαλύπτει σφιχτό (υπερτονικό) τον ανελκτήρα μυ και τον έξω σφιγκτήρα του πρωκτού και ευαισθησία ή πόνο στην περιοχή. Μπάνια με χλιαρό νερό και μασάζ της περιοχής μπορεί να βελτιώσουν τον πόνο και τη χαρακτηριστική δυσφορία.

ραγαδα3

Οι παθήσεις της ορθοπρωκτικής περιοχής που προκαλούν πρωκταλγία είναι οι εξής:

  • Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου.
  • Θρόμβωση αιμορροΐδων
  • Ραγάδα δακτυλίου
  • Mονήρες  έλκος του ορθού
  • Καρκίνωμα του ορθού
  • Περιεδρικό απόστημα ή συρίγγιο.
  • Πυογόνος ιδρωταδενίτιδα.
  • Πρωκτίτιδα
  • Νόσος του Crohn/ ελκώδης κολίτιδα
  • Kνησμός δακτυλίου
  • Εκκολπωμάτωση
  • Κοκκυγοδυνία
  • Προστατίτιδα
  • Κυστίτιδα
  • Σύνδρομο  Alcock ( νευραλγία του αιδοιικού νεύρου  λόγω παγίδευσης)
  • Απόφραξη των έσω λαγονίων αρτηριών άμφω

Τι είναι η πρωκταλγία fugax

Στον όρο πρωκταλγία συμπεριλαμβάνεται και ένα λειτουργικό σύνδρομο, που προκαλεί πόνο στον πρωκτό και ονομάζεται πρωκταλγία fugax ( φευγαλέα πρωκταλγία)

Πρόκειται για ένα καλόηθες  σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από οξύ πόνο στον πρωκτό και είναι άγνωστης αιτιολογίας. Πιστεύεται ότι ο πόνος στην πρωκταλγία fugax προκαλείται από σπασμό του σφιγκτήρα του πρωκτού.

Τα σύνδρομο αυτό έχει συνδεθεί με μια σειρά από άλλες παθήσεις οι οποίες ενδέχεται να έχουν  αιτιολογική σημασία. Σήμερα υποστηρίζεται έντονα η άποψη ότι οι ψυχολογικοί παράγοντες  και όχι οργανικοί είναι η βάση του προβλήματος. Οι ανατομικές ανωμαλίες της  οσφυοϊερής χώρας, του κόκκυγα, και των υποστηρικτικών  δομών είναι παράγοντες που προδιαθέτουν τον πρωκτικό μυ σε σπασμό. Οι συναισθηματικοί παράγοντες, η σεξουαλική δραστηριότητα και η κόπωση μπορεί να πυροδοτήσουν ένα επεισόδιο πόνου.

Η πρωκταλγία fugax εκτιμάται ότι θα επηρεάσει 8-18% του πληθυσμού στον ανεπτυγμένο κόσμο. Περισσότεροι από τους μισούς ασθενείς που προσβάλλονται από τη νόσο είναι ηλικίας 30-60 ετών με μειωμένη συχνότητα  μετά την ηλικία των 45 ετών. Θεωρείται ότι μόνο το 20-30% των πασχόντων από αυτές τις συνθήκες θα συμβουλευτεί τον γιατρό. Οι ασθενείς συχνά καθυστερούν να απευθυνθούν   στον ειδικό ιατρό για το πρόβλημα και αυτό οφείλεται στο φόβο για πιθανή διαπίστωση κάποιου σοβαρού προβλήματος στην περιοχή.

 Στην αρχή της νόσου δημιουργείται η αίσθηση κράμπας ή σπασμού στο ορθό, περίπου 5 έως 10 cm πάνω από τον πρωκτό, που σταδιακά γίνεται πιο οξύς και έντονος σε σημείο που είναι ανυπόφορος. Στη φάση αυτή ο ασθενής νοιώθει τον πόνο, σαν κάποιος να στρίβει ένα μαχαίρι μέσα στον ορθό του. Αφ’ ότου κορυφωθεί ο πόνος, υποχωρεί σταδιακά και  διαρκεί περίπου 20 λεπτά κάθε φορά. Ο πόνος μπορεί να προκληθεί και εντελώς ξαφνικά και να ξυπνήσει τον ασθενή από τον ύπνο. Ο ασθενής μεταξύ των επεισοδίων πόνου είναι ελεύθερος συμπτωμάτων.

Η πρωκταλγία fugax δεν έχει κλινικά ευρήματα και η διάγνωση γίνεται με βάση τα χαρακτηριστικά συμπτώματα της νόσου και αποκλείοντας άλλες παθήσεις με παρόμοιο σύμπτωμα. Ωστόσο, είναι απαραίτητο να προβούμε σε πλήρη κλινική εκτίμηση για τον αποκλεισμό άλλων  παθήσεων στην περιοχή.

Ο διαγνωστικός έλεγχος θα πρέπει να περιορίζεται στην κλινική εξέταση του ασθενούς, στην δακτυλική εξέταση του ορθού και στον ενδοσκοπικό έλεγχο του παχέος εντέρου με ορθοσιγμοειδοσκόπηση ή κολοσκόπηση. Η κλινική εξέταση τις περισσότερες φορές δεν δείχνει κάτι το παθολογικό.

Συνήθως τα συμπτώματα είναι τόσο παροδικά ώστε η χορήγηση  φαρμακευτικής αγωγής σπανίως είναι απαραίτητη. Σε ασθενείς με συχνά, σοβαρά και παρατεταμένα επεισόδια πόνου, η εισπνεόμενη σαλβουταμόλη έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τη διάρκειά τους. Επίσης έχουν χρησιμοποιηθεί η κλονιδίνη,το νιτρώδες αμύλιο και ο νευρικός αποκλεισμός του αιδοιϊκού νεύρου. Προτείνονται επίσης ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις, αλλά μέχρι στιγμής  δεν υπάρχουν αποδείξεις για  την αποτελεσματικότητά τους.