ΚΝΗΣΜΟΣ ΔΑΚΤΥΛΙΟΥ

Πρωκτικός κνησμός ή Φαγούρα πρωκτού.

knismos1Τι είναι ο κνησμός του δακτυλίου

Ο κνησμός του δακτυλίου είναι πολύ δεδομένος σήμερα και θεωρείται η ασθένεια της σύγχρονης εποχής. Είναι ένα σύμπτωμα και όχι μια νόσος η οποία μπορεί να προκληθεί από πολλές αιτίες.

Η σοβαρότητα του κνησμού υπολογίζεται από την αιτία του, τη διάρκεια ή την περιοδικότητά του και από την επίδραση που έχει στο άτομο, στη φυσιολογική ζωή του και δραστηριότητα, π.χ. εάν διαταράσσει τον ύπνο κλπ.

Εμφανίζεται με την ίδια συχνότητα στους άνδρες και στις γυναίκες και πολλές φορές συνυπάρχει πόνος, αιμορραγία και υγρές εκκρίσεις.

Με ποιο μηχανισμό αναπτύσσεται ο κνησμός του δακτυλίου

Το περιπρωκτικό δέρμα φυσιολογικά είναι αποικισμένο με δερματικά σαπρόφυτα, αλλά στις περισσότερες περιπτώσεις με πρωκτικό κνησμό απομονώνονται μικροοργανισμοί που υπάρχουν στα κόπρανα. Τα βακτηρίδια των κοπράνων παράγουν διάφορους μεταβολίτες, μερικοί από τους οποίους, όπως είναι οι νευροαμιδάσες,, έχουν ισχυρή ερεθιστική δράση στο περιπρωκτικό δέρμα.

Η εφίδρωση και η έκκριση βλέννας, προκαλόυν λέπτυνση και εξέλκωση του δέρματος, πάνω στο οποίο δρουν ερεθιστικά τα προϊόντα μεταβολισμού των βακτηριδίων. Αναπτύσσεται έτσι ένας φαύλος κύκλος, γιατί το άτομο για να ανακουφιστεί ξύνει και τραυματίζει την περιοχή αυτή και ο φαύλος κύκλος συνεχώς αναπαράγεται. Οποιαδήποτε λοιπόν αιτία που μπορεί να προκαλέσει έκκριση στην περιπρωκτική περιοχή, ενδέχεται να επιπλακεί με το κνησμό του δακτυλίου

Ποιές είναι οι αιτίες του κνησμού του δακτυλίου

Παράσιτα στο έντερο

knismos2

Οξύουροι στο πρωκτό

knismos3

Οι πιο συχνές αιτίες του κνησμού στον πρωκτό είναι οι εξής:

  1. Συστηματικές παθήσεις όπως είναι: ο ίκτερος, ο σακχαρώδης διαβήτης, το λέμφωμα, ο υπερθυρεοειδισμός, η έλλειψη βιταμινών Α και Β, η εμμηνόπαυση, η ουραιμία και τα νεοπλάσματα.
  2. Νοσήματα του δέρματος με συνηθέστερο από όλα τη δερματίτιδα εξ επαφής, λόγω επίθεσης τοπικά διαφόρων φαρμάκων που περιέχουν μινθόλη, βενζοϊκό οξύ, αρώματα, αναισθητικά, αντιβιοτικά ή αντισηπτικά. Άλλες πρωτοπαθείς δερματικές παθήσεις οι οποίες μπορούν να προκαλέσουν πρωκτικό κνησμό είναι τα τοπικά νεοπλάσματα, η ξηροδερμία, η ψωρίαση, ο λειχήνας, η λευκοπλακία και τέλος, η επί μακρόν χρήση αλοιφών που περιέχουν στεροειδή. Η ψωρίαση είναι λεπτή, δεν μοιάζει με αυτή των άλλων ανατομικών περιοχών και μπορεί να επεκταθεί και στη μεσογλουτιαία πτυχή.
  3. Χημικά αίτια. Η μετατροπή του όξινου ΡΗ των κοπράνων σε αλκαλικό, προκαλεί χημική δερματίτιδα από επαφή. Υπεύθυνος παράγοντας για τη μετατροπή αυτή είναι το ένζυμο λυσοζύμη του λεπτού εντέρου. Η μετατροπή αυτή του ΡΗ των κοπράνων οφείλεται συνήθως σε διαιτητικές ανωμαλίες. Έχει αποδειχθεί ότι τα αλκαλικά αυτά κόπρανα προκαλούν κνησμό του δακτυλίου, ότααν βρεθούν στην περιπρωκτική περιοχή.
  4. Τοπικά νοσήματα του ορθοπρωκτικού σωλήνα όπως είναι οι αιμορροΐδες, το απόστημα, το συρίγγιο, η ραγάδα, τα κονδυλώματα,, η πρόπτωση ορθού, οι λαχνωτοί πολύποδες και ο καρκίνος. Σε όλα αυτά τα νοσήματα συνυπάρχει υπερέκκριση βλέννας, διαφυγή κοπρανώδους περιεχομένου που επαλείφει το δέρμα της περιπρωκτικής περιοχής.
  5. Οι συνεχείς καθαρισμοί του πρωκτού με πολύ ζεστό νερό και ισχυρά αντισηπτικά σαπούνια. Η περιπρωκτική περιοχή φυσιολογικά είναι λιπαρή και αυτό προστατεύει το δέρμα από τον ερεθισμό κατά τη προστριβή των εφαπτομένων δερματικών επιφανειών. Επανειλημμένος καθαρισμός και πλύσιμο καταργεί αυτά τα έλαια και οδηγεί σε ένα φαύλο κύκλο φαγούρας και ξυσίματος, που είναι δύσκολο να σταματήσει.
  1. Η χρήση έγχρωμου χαρτιούτουαλέτας, αρωματικού σαπουνιού ή αλοιφών, που περιέχουν βενζοκαϊνη, αναισθητικά και αντιβιοτικά) .
  1. Ελλιπής καθαρισμός μετά την κένωση. Κόπρανα που έχουν κολλήσει στο δέρμα γύρω από τον πρωκτό. Αυτό συμβαίνει συχνότερα μετά την αφόδευση, ειδικά εάν οι κενώσεις είναι υδαρείς ή μαλακές, σεε κακή υγιεινή και σε μη αλλαγή των εσωρούχων.
  1. Προσβολή του πρωκτού ή του ορθού από: α) ιούς (π.χ. έρπης ζωστήρας, ακροχόρδονες, κονδυλώματα), β) βακτηρίδια (π.χ. σύφιλις, γοννόκοκος),γ) μύκητες (π.χ. κάντιντα) και δ) παράσιτα (π.χ. ψώρα και οξύουροι). Οι οξύουροι είναι λευκοί σκώληκες σε μορφή στενού μακρού ραβδιού, που συχνά ανευρίσκονται σε παιδιά προσχολικής και σχολικής ηλικίας. Ζουν στο κατώτερο τμήμα του εντέρου και, κατά την διάρκεια της νύχτας, βγαίνουν έξω από το ανθρώπινο σώμα από τον πρωκτό για να αφήσουν τα αυγά τους. Η κάντιντα είναι ένα κοινό σαπρόφυτο του δέρματος της περιπρωκτικής περιοχής και του εντέρου και κάτω από ορισμένες ευνοϊκές συνθήκες, όπως σακχαρώδη διαβήτη, τοπική χρήση στεροειδών και χορήγηση αντιβιοτικών, μπορεί να γίνει παθογόνο και να προκαλέσει κνησμό. Τα βακτηρίδια προκαλούν κνησμό στο παράτριμμα που αναπτύσσεται σε παχύσαρκα άτομα, με κακή τοπική υγιεινή και υπεριδρωσία του δέρματος.
  2. Οι τροφικές αλλεργίες και ορισμένα τρόφιμα ή ποτά μπορεί να ερεθίσουν τον πρωκτό, π.χ. καφές, τσάι, μπύρα, αναψυκτικά τύπου κόλα, σοκολάτα, ντομάτες, και εσπεριδοειδή, όπως πορτοκάλια και γκρέιπφρουτ, αλκοολούχα ποτά, πικάντικα τρόφιμα αλλά και μεγάλες ποσότητες βιταμίνης C.
  1. Ορισμένα φάρμακα που προκαλούν διαταραχές των κενώσεων, ήτοι: διάρροια και δυσκοιλιότητα, αποτελούν αιτία πρωκτικού κνησμού. Σαν παράδειγμα, τα αντιβιοτικά συχνά προκαλούν διάρροια λόγω διαταραχής της σύνθεσης της εντερικής χλωρίδας, οπότε αναπτύσσεται κάντιντα.

Πως εκδηλώνεται ο κνησμός του δακτυλίου

Ο κνησμός στο δέρμα γύρω από τον πρωκτό μπορεί να είναι ήπιος ή έντονος, επίμονος και πολύ βασανιστικός. Μερικές φορές συνοδεύεται από πόνο. Εμφανίζεται συχνότερα το καλοκαίρι με τη ζέστη, προφανώς λόγω θέρμανσης της πρωκτικής περιοχής. Το σύμπτωμα του κνησμού επιδεινώνεται τη νύχτα, που το άτομο δεν απασχολείται αλλού, επικεντρώνεται όλη του η προσοχή σ’ αυτή την ανωμαλία με αποτέλεσμα αντί να χαλαρώσει και να ξεκουραστεί, να ταλαιπωρείται σε αφάνταστο βαθμό. Επιδεινώνεται επίσης με τη λήψη οινοπνευματωδών ποτών και μάλιστα μπύρας και ερεθιστικών τροφών που περιέχουν καρυκεύματα.

Σαν επιπλοκή του κνησμού μπορεί να εμφανιστεί αιμορραγία της περιοχής και σταφυλοκοκκική λοίμωξη.

Τοπικά το δέρμα είναι κόκκινο, ζεστό και υγρό. Επίσης συχνά υπάρχουν και εκδορές από το συνεχή κνησμό.

knismos4

Δερματίτιδα περιπρωκτικής περιοχής με κνησμό

Ποιες εξετάσεις κάνουμε σε άτομο με κνησμό του δακτυλίου

Σε άτομα με κνησμό του δακτυλίου γίνονται οι ακόλουθες παρακλινικές εξετάσεις: γενική αίματος, γενική ούρων, μέτρηση σακχάρου, παρασιτολογική κοπράνων. Επί υποψίας συστηματικής νόσου, παραγγέλλονται οι ανάλογες εξετάσεις. Γίνεται επίσης ενδοσκοπικός έλεγχος του ορθοπρωκτικού σωλήνα (ορθοσιγμοειδισκόπηση) για να αποκλειστούν χειρουργικές παθήσεις αυτού.

 

knismos5

Το παράσιτα της ψώρας

Ποια είναι η θεραπεία του κνησμού του δακτυλίου

Τις πιο πολλές φορές ο κνησμός του δακτυλίου αποτελεί σύμπτωμα κάποιας άλλης πάθησης. Και επειδή οι παθήσεις που το προκαλούν είναι πολλές και διάφορες, δεν υπάρχει μία και ενιαία θεραπεία. Συνεπώς, η θεραπεία ποικίλλει ευρέως, ανάλογα με την αιτία που προκαλεί τον κνησμό. Εφόσον φυσικά είναι γνωστό το αίτιο που προκαλεί τον κνησμό, γίνεται στοχευμένη ειδική θεραπεία της πάθησης.

Σε κάθε περίπτωση όμως εφαρμόζονται γενικές οδηγίες, που στόχο έχουν την φροντίδα του περιπρωκτικού δέρματος και την ανακούφιση από τον κνησμό. Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στην άψογη υγιεινή της περιοχής μετά τις κενώσεις. Απαιτείται καλός καθαρισμός από τα κόπρανα με άφθονο χλιαρό νερό και στέγνωμα της περιοχής με μαλακά πανιά. Σε καμιά περίπτωση δεν σκουπίζεται η περιοχή και δεν χρησιμοποιούνται χαρτιά τουαλέττας. Σε μερικές περιπτώσεις γίνεται επίπασση με διάφορες ουδέτερες σκόνες για να διατηρηθεί η περιοχή απολύτως στεγνή. Πολλές φορές όμως οι ασθενείς κάνουν υπερβολική καθαριότητα κάνοντας χρήση αντισηπτικών σαπουνιών ή διαλυμάτων και έτσι μπορεί να επιδεινώσουν το πρόβλημα.

Το ζεστό και υγρό περιβάλλον είναι ιδανικό για την ανάπτυξη των μυκήτων και των βακτηριδίων. Εάν η περιπρωκτική περιοχή είναι ερεθισμένη από τη συνεχή υγρασία, θα πρέπει να στεγνώνεται με πιστολάκι μετά από κάθε ντους και να τοποθετείται βαμβάκι ανάμεσα στους γλουτούς για να διατηρείται η ξηρότητα. Θα πρέπει να γίνεται συχνή αλλαγή εσωρούχων, τα οποία πρέπει να είναι βαμβακερά και να εφαρμόζουν καλά.

Ο κνησμός του δακτυλίου είναι μία αυτοδιαιωνιζόμενη πάθηση, η οποία αυτοσυντηρείται και επιδεινώνεται με το ξύσιμο και το τρίψιμο. Ο έντονος κνησμός κάνει τον ασθενή να ξύνει την πάσχουσα περιοχή. Το ξύσιμο και το τρίψιμο του δέρματος κάνει τον κνησμό χειρότερο και αναγκάζει τον ασθενή να ξύνεται ακόμα περισσότερο. Καθώς το περιπρωκτικό δέρμα διαρρηγνύεται, αποβάλλεται διάμεσο εξιδρωματικό υγρό. Η περιοχή τότε γίνεται πιο υγρή και ευπαθής σε προσβολή από μύκητες και δημιουργούνται εκδορές οι οποίες μολύνονται από βακτήρια.

Χρησιμοποιώντας μια προστατευτική κρέμα ή μια μαλακτική αλοιφή, μπορούμε να βοηθήσουμε στην πρόληψη ερεθισμού του δέρματος από την άμεση επαφή με τα κόπρανα.

Για την αντιμετώπιση των δερματικών αλλοιώσεων (δερματίτιδα εξ επαφής) χορηγούνται σκευάσματα με κορτικοειδή. Δεν συνιστάται όμως η μακροχρόνια χρήση τους. Εάν υπάρχει μυκητίαση προστίθενται αντιμυκητιασικά φάρμακα, ενώ η βακτηριακή λοίμωξη αντιμετωπίζεται με αντιβιοτικά. Σκευάσματα που περιέχουν συνδυασμό αντιμυκητιακού, αντιβιοτικού, και κορτικοειδούς μπορεί να βοηθήσουν, επειδή θεραπεύουν τα συμπτώματα του κνησμού καθώς και πολλές από τις αιτίες που προκαλούν τον ερεθισμό του περιπρωκτικού δέρματος.

Τέλος, ο ασθενής πρέπει να εξετάζεται για τροφικές αλλεργίες και ευαισθησίες. Μια κοινή αιτία του πρωκτικού κνησμού είναι η δυσανεξία στη λακτόζη. Τα αντιισταμινικά μπορεί να βοηθήσουν στην εξουδετέρωση της αντίδρασης ορισμένων αλλεργιογόνων.

Θα πρέπει να αποφεύγονται τρόφιμα που αποδεδειγμένα επιδεινώνουν τον κνησμό. Τέτοια συνήθως είναι: η σοκολάτα, τα εσπεριδοειδή, ο καφές, τα γαλακτοκομικά προϊόντα, οι ξηροί καρποί, πικάντικα τρόφιμα, οι ντομάτες κ.α.. Η δίαιτα θα πρέπει να εμπλουτίζεται με χορταρικά και λαχανικά, έτσι ώστε το ΡΗ των κοπράνων να διατηρείται το δυνατόν όξινο. Προς την κατεύθυνση αυτή βοηθάνε και τα προβιοτικά που περιέχουν τον Lactobacillus Antibiophilus.

Τι μπορείτε να κάνετε για να απαλλαγείτε από την φαγούρα στον πρωκτό;

ραγαδα5

Υπάρχουν ορισμένα πράγματα που μπορείτε να δοκιμάσετε για να ανακουφιστείτε από τη φαγούρα και να διατηρήσετε τον πρωκτό και το δέρμα γύρω από τον πρωκτό καθαρό και στεγνό:

  1. Για να ελέγξετε τη φαγούρα πρέπει να σπάσει ο φαύλος κύκλος κνησμού-ξυσίματος.
  1. Κάνετ καλό καθαρισμό από τα κόπρανα με άφθονο νερό και στέγνωμα της περιοχής με πολύ μαλακά πανιά.
  2. Αποφύγετε τα υγρά ή αρωματικά σαπούνια και το χρωματιστό χαρτί τουαλέτας, τα οποία ερεθίζουν το δέρμα.
  3. Χρησιμοποιείτε αλοιφή με βιταμίνη A και βιταμίνη D, επειδή ηρεμεί το δέρμα και το προστατεύει από περαιτέρω ερεθισμό.
  1. Στην οξεία φάση κάντε μπάνιο καθιστικό δύο (2) φορές την ημέρα και μετά από κάθε κένωση χρησιμοποιώντας άφθονο χλιαρό νερό και ουδέτερο σαπούνι (π.χ. πράσινο σαπούνι ελιάς). Στεγνώστε την περιοχή απαλά με μαλακό ύφασμα και όχι τρίβοντάς την. Χρησιμοποιήστε το ψυχρό αέρα από το πιστολάκι για τα μαλλιά για να στεγνώσετε πλήρως την περιοχή.
  2. Εάν η φαγούρα δεν υποχωρεί, συμβουλευθείτε τον γιατρό σας για να σας δώσει αλοιφή που θα την εφαρμόσετε στην περιοχή. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η κλινική εξέταση από τον γιατρό, για να βρεθεί η αιτία της φαγούρας.
  3. Αλοιφές που περιέχουν κορτικοειδή χρησιμοποιούνται μόνο για 7-10 ημέρες, σε ασθενείς με δερματίτιδα εξ’ επαφής. Μην χρησιμοποιείτε κρέμες ή αλοιφές, που περιέχουν αντισταμινικά.
  1. Αποφεύγετε να τρώτε φαγητά και να πίνετε ροφήματα που αποδεδειγμένα προκαλούν φαγούρα στον πρωκτό ή διάρροια. Για παράδειγμα, ορισμένοι κάνουν διάρροια όταν πίνουν γάλα ή όταν τρώνε γαλακτομικά.
  2. Για τον πρωκτικό κνησμό που οφείλεται σε υπεριδρωσία, αποφεύγετε τα συνθετικά και στενά εσώρουχα. Βάλτε άοσμο αδρανές ταλκ στο δέρμα γύρω από τον πρωκτό. Αυτό βοηθάει να κρατήσει την περιοχή στεγνή και όχι υγρή. Πριν από την εφαρμογή του ταλκ, στεγνώστε την περιοχή καλά.
  3. Κόψτε τα νύχια σας αν έχετε νυχτερινή τάση για ξύσιμο. Καλό είναι να φοράτε βαμβακερά γάντια τη νύχτα για να σταματήσει το ασυνείδητο ξύσιμο, ενώ κοιμάστε.